Cumhur (Şâfiî, Mâlikî, Hanbelî) temizliği “taabbüdî” (sebebi akılla tam çözülemeyen, nassın emrettiği şekliyle -yani suyla- yapılması gereken ibadet boyutu) bir işlem olarak görürken; Evzâî, Ebû Yûsuf, Ebû Sevr, İshak b. Râhûye vb. temizliği “makûlü’l-manâ” (anlamı ve amacı akılla anlaşılabilir) bir işlem olarak değerlendirir. Bu ikinci yaklaşıma göre; eğer necaset sürtünme, toprakta yürüme veya mekanik temizleme yoluyla fiziksel olarak aynı (maddesi), kokusu ve izi kaybolacak şekilde zail oluyorsa, hükmün dayanağı olan “illet” ortadan kalkmış olur. İllet ortadan kalktığı hâlde “hüküm devam ediyor (hâlâ necistir)” demek, illetsiz hüküm beyan etmek anlamına gelir ki bu usulen çelişkidir. Bu görüşü destekleyen hadisler; ​”Biriniz ayakkabısıyla eziyet veren bir şeye (pisliğe) basarsa, toprak onun temizleyicisidir.” (Ebû Dâvûd, Tahâret, 140; İbn Mâce, Tahâret, 79) ​”Sizden biri mescide geldiğinde ayakkabılarına baksın; eğer üzerinde bir pislik veya eziyet veren şey görürse, onu yere sürtsün ve onunla namaz kılsın.” (Ebû Dâvûd, Salât, 89) Katı pislik ayakkabı yüzeyinde tabaka oluşturur ve kazınarak/sürtülerek sökülüp atılabilir. Fakat idrar gibi sıvılar derinin gözeneklerine nüfuz eder. İdrarlı ayakkabıyı yere sürtmek, idrarı yok etmekten ziyade deri yüzeyine daha fazla yayabilir ve derinin iç kısımlarında kalıntı bırakabilir. Dolayısıyla sürtünme eylemi, sıvının maddesini (aynını) tam olarak ortadan kaldırmaya yetmez. Bu nedenle idrar gibi sıvı necasetlerde su ile yıkama şart görülmüştür.