İslam düşünce ve fıkıh geleneğinde bu kavramlar birbirinin zıttı veya rakibi olarak değil, bir bütünün parçaları olarak ele alınmıştır. Ancak öncelikten bahsetmek gerekirse din asıldır (temeldir), devlet ise onun koruyucusudur. Din, insanın varoluş amacını ve ahlaki ilkelerini belirler. Devlet ise bu ilkelerin adaletle uygulanması, can ve mal güvenliğinin sağlanması için bir araçtır. Din, amaç; devlet ise bu amaca hizmet eden teşkilattır. İslam’da devletin varlık sebebi insandır. İslam hukukunun temel amacı “Makasidü’ş-Şerîa” (Şeriatın Amaçları) olarak adlandırılan beş temel değeri korumaktır: ​Canın korunması. Neslin korunması. Akılın korunması. ​Malın korunması. Dinin korunması. İslam’da bir insanın haksız yere öldürülmesi, bütün insanlığın öldürülmesi gibi kabul edilir. Devlet, bu beş temel hakkı koruduğu sürece meşrudur. Devlet insan için vardır. Ancak “kamu yararı” (maslahat-ı amme) söz konusu olduğunda, bazen bireyin küçük bir zararına, toplumun büyük iyiliği için izin verilebilir. Ama bu, devletin insanı ezmesi değil, insanın huzurunu koruması içindir. Bir Müslümanın doğup büyüdüğü, ecdadının gömülü olduğu ve üzerinde ibadetlerini özgürce yapabildiği toprağı sevmesi, savunması ve canını bu uğurda feda etmesi İslam’da çok kıymetlidir. “Vatan sevgisi imandandır” sözü (hadis olup olmadığı tartışılsa da) İslam kültüründe genel kabul görmüştür. Müslüman için nihai otorite ve hakikat Allah ve Rasulü’dür. Vatanı İslam’dan “önce” tutmak; vatanın çıkarları uğruna dinin temel ahlaki ilkelerini (adalet, haramlar, doğruluk) çiğnemek anlamına geliyorsa bu fıkhî açıdan sakıncalıdır. Bir Müslüman için ideal olan, vatanını İslam’ın bir emaneti olarak görmektir. Vatanı savunmak aynı zamanda o vatandaki müslümanların izzetini, camisini, namusunu ve inancını savunmaktır. Dolayısıyla vatan savunması ile din savunması çoğu zaman iç içe geçmiş bir bütün gibidir.