Toplu ortamda hapşıran kişiden uzaklaşmak onu rencide etmek sayılır mı?
Toplu ortamda hapşıran kişiden uzaklaşmak onu rencide etmek sayılır mı?
Toplu taşımalarda yakında hapşıran, öksüren vs olunca, ordan uzaklaşmak caiz mi, o kişiyi hakir görmek olur mu?
URL Kopyala
İslam hukukunda ve ahlakında bu durum, “nefsi koruma” (hıfzı’n-nefs) ile “mümin kardeşini hor görmeme” (tahkir etmeme) arasındaki dengeyle ilgilidir. İslam hukukunun temel kaidelerinden biri şudur: “Zarar ve mukabele-i bi’z-zarar yoktur.” (Yani ne zarar verilir, ne de zarara zararla karşılık gösterilir.) Peygamberimiz (s.a.s.), bulaşıcı hastalık riski olan durumlarda mesafeyi korumayı tavsiye etmiştir: “Cüzzamlıdan, aslandan kaçar gibi kaçın.” (Buhari) Bu hadis-i şerif, tıbbi bir risk söz konusu olduğunda birinden uzaklaşmanın onu aşağılamak değil, Allah’ın verdiği bedeni koruma emanetine riayet etmek olduğunu gösterir. Eylemlerin hükmü niyete göre değişir (Ameller niyetlere göredir). Bir kimsenin hastalığı veya hali sebebiyle ondan iğrenmek, onu “pis” veya “değersiz” görerek kalben küçümsemektir, bu haramdır. Ortamdan uzaklaşmak, kişinin şahsına değil, üzerindeki muhtemel mikrop veya hastalığa karşı korunmaktır. Fıkıhta “Zaruretler yasakları mubah kılar” kuralı vardır. Eğer o kişinin hapşırması sizin hastalanmanıza ve ibadetlerinizi/günlük işlerinizi yapmanıza engel olma riski taşıyorsa, oradan uzaklaşmanız sağlığınızı korumanın gereğidir. İslam ahlakı, haklı bir sebeple uzaklaşırken karşıdaki kişinin kalbini kırmamayı öğütler. Uzaklaşırken o kişiye iğrenerek bakmak veya yüz ekşitmek “tahkir” (aşağılama) sınıfına girer. Ancak normal bir şekilde yer değiştirmek veya başka bir tarafa yönelmekte hiçbir sakınca yoktur. Sonuç olarak, kendi sağlığınızı düşünerek mesafeyi açmanızda İslam hukukuna göre hiçbir günah yoktur. Aksine, tedbir almak sünnettir. Önemli olan bunu karşıdaki kişiyi toplum içinde mahcup etmeden, nezaketle yapmaktır.

