İslam hukukunda (fıkıh) zina kavramı, hem hukuki (ceza gerektiren) hem de ahlaki/dini (günah sayılan) yönleriyle ele alınır. Cima olmadan birliktelik meselesi, bu iki ayrım arasındaki farkı anlamak için kilit noktadır.
​1. Hukuki Anlamda Zina (Had Cezasını Gerektiren)
​Fıkıh kitaplarında (örneğin; İmam Kasani’nin Bedâîü’s-sanâî veya İbn Kudame’nin el-Muğnî eserlerinde) zina; aralarında geçerli bir nikah veya mülkiyet (kölelik) ilişkisi bulunmayan bir erkek ile kadının cinsel birliktelik (cima) yaşaması olarak tanımlanır.
​Şartı: Had cezasının (celde ‘sopa’ veya recm) uygulanabilmesi için fiili bir cinsel birleşmenin gerçekleşmesi şarttır.
​Kaynak: Kur’an-ı Kerim’de Nur Suresi 2. ayette bekar kişiler hakkında geçen “Zina eden kadın ve zina eden erkekten her birine yüzer değnek vurun…” hükmü, fıkhen bu fiili gerçekleştirenleri kapsar.
​2. Ahlaki ve Mecazi Anlamda Zina (Cima Olmadan)
​Cinsel birleşme olmadan gerçekleşen fiziksel temaslar (öpmek, dokunmak, bakmak vb.) hukuk tekniği açısından “had cezasını gerektiren zina” sayılmasa da, Sünnet ve fıkıh literatüründe “mecazi zina” veya “zinaya götüren fiiller” olarak adlandırılır ve haram kabul edilir.
​Sünnet Kaynağı:
​Ebu Hüreyre’den rivayet edilen bir hadiste Peygamber Efendimiz (s.a.s.) şöyle buyurmuştur: ​”Gözlerin zinası bakmak, kulakların zinası dinlemek, dilin zinası konuşmak, elin zinası tutmak, ayağın zinası yürümektir. Kalp ise temenni eder ve ister. Cinsel organ ise bunu ya tasdik eder (gerçek zinaya dönüştürür) ya da yalanlar.” (Buhârî, Kader 9; Müslim, Kader 20-21)
​İsra Suresi 32. ayette şöyle buyurulur: “Zinaya yaklaşmayın. Zira o, bir hayâsızlıktır ve çok kötü bir yoldur.” Fakihler bu ayetteki “yaklaşmayın” emrini; zinaya basamak teşkil eden öpüşme, dokunma ve baş başa kalma (halvet) gibi fiillerin de yasak kapsamında olduğuna kanıt gösterirler.
​3. Fıkıhtaki Cezai Karşılığı: “Ta’zir”
​Cima (birleşme) olmadan yaşanan birliktelikler için İslam hukukunda “Had” cezası verilmez ancak hakim takdirine bırakılan Ta’zir cezası uygulanabilir. Hanefi kaynağı olan el-Mevsılî’nin el-İhtiyâr kitabında ve Şafii kaynaklarında belirtildiği üzere; şehvetle dokunma, öpme veya sarılma gibi fiiller, zina suçunun tam karşılığı değildir ancak “masiyet” (günah/suç) oldukları için devlet otoritesi tarafından cezalandırılabilirler. ​Bu tür fiiller tövbeyi gerektiren ve dini açıdan “küçük zina” olarak adlandırılan büyük günahlardandır.
Sonuç olarak, cima olmadan yaşanan birliktelik, dünya hukukunda “zina suçu” (had) kapsamında değildir; ancak İslam dinine göre haramdır, “zinaya yaklaşmak” yasağının ihlalidir ve ahirette sorumluluğu olan bir günahtır.