​İslam hukukunda suçların affedilmesi, hakkın kime ait olduğuna göre belirlenir ve üç ana kısımda incelenir: Kulların Hakkı, Allah’ın Hakkı ve Karma Haklar.
​1. Kulların Hakkı Olan Suçlar (Hukuku’l-İbad)
​Bu suçlar doğrudan bir bireyin canına, malına veya onuruna zarar veren eylemlerdir. Kısas veya tazminat gerektiren bu tür suçlarda affetme yetkisi tamamen mağdura veya onun kanuni velisine aittir.
​Kısas Gerektiren Suçlar (Kasten Adam Öldürme, Yaralama): Fail, ancak mağdurun kendisinin ya da vefat ettiyse mirasçılarının karşılıksız olarak affetmesiyle ya da onlara diyet (kan parası) ödemesi karşılığında affedilebilir. Kur’an-ı Kerim’de bu hak, mağdurun velisine verilmiştir.
​Tazminat ve Ta’zir Gerektiren Suçlar (Mala Zarar, Borç, Hakaret): Mağdur, zararı ödetmekten vazgeçtiğini beyan ederek veya zararının tazmin edilmesi (ödenmesi) karşılığında faili affederse, ceza ve tazminat yükümlülükleri düşer. Bu haklar tamamen kişiye ait olduğu için affetme yetkisi de kişidedir.
​2. Allah’ın Hakkı Olan Suçlar (Hukukullah – Hadler)
​Bunlar, toplum düzenini ve dinin temel yasaklarını ihlal eden suçlardır. Ceza yetkili makama (Kadı/Mahkeme) intikal ettikten sonra af yetkisi kısıtlanır.
​Af Şartları ve Düşme Sebepleri: Had cezaları, öncelikle şüphe bulunması halinde düşer. İslam hukukunda, en ufak bir delil yetersizliği veya şüphede ceza uygulanmaz. Bir diğer önemli düşme sebebi ise, suçun mahkemeye intikal etmesinden önce failin samimi bir tövbe etmesidir. Bazı mezheplerde, bu tür bir tövbe dünya cezasını düşürmese bile, ahiretteki azabı düşürür.
​3. Karma Haklar Olan Suçlar
​Bu suçlar hem Allah’ın hakkını hem de kul hakkını içerir.
​Hırsızlık: Bu suçta, çalınan malın sahibinin hakkı ile Allah’ın belirlediği had cezası hakkı birleşir. Çoğu fıkıh mezhebine göre, mağdur olan mal sahibinin hırsızı affetmesi, genellikle Allah’ın hakkı olan had cezasını da düşürür.
​Kazf (İftira): Birine zina iftirası atma suçunda da hem toplumun namusunun korunması hem de iftira edilen kişinin onurunun korunması hakkı vardır. İftira edilen kişi, iftira edeni affederse, ceza düşer.