​Zekat mükellefi olmak için temel şart, asli ihtiyaçlar dışında 80.18 gram altına veya bu değerde mala sahip olmaktır. Sorudaki örneğe göre, eldeki altın 50 gram olsa, alacak altın 70 gram olsa, toplam 120 gram altın yapar. Bu durumda toplam malınız nisap miktarının üzerindedir ve zekat yükümlülüğünüz başlamıştır. ​İslam hukukunda geri alınması umulan borçlar “kuvvetli alacak” sayılır. 70 gram altının zekat sorumluluğu borçluya değil, malın asıl sahibi olan size aittir. Ancak ödeme zamanı konusunda iki seçenek vardır. Henüz borcu tahsil etmemiş olsanız bile, 120 gramın (50 + 70) tamamı üzerinden zekatı hemen vermeniz. Bu, fakirin lehine olan ve borç ödendiğinde toplu ödeme zahmetinden sizi kurtaran yoldur. Veya 70 gramın zekatını, parayı tahsil edene kadar erteleyebilirsiniz. Ancak parayı aldığınızda, geçen tüm yılların zekatını geriye dönük olarak topluca ödemeniz gerekir. ​”Elde sadece 50 gram var, bu miktar nisabın (80.18 gr) altında, o yüzden zekat vermeme gerek yok” diyemezsiniz. Çünkü zekat hesaplanırken eldeki nakit/altın ile geri alınması kesin olan alacaklar toplanır. Fakat inkâr edilen veya geri alınma ihtimali olmayan alacaklar için, alacaklının her yıl zekât vermesi gerekmez. Şayet bu tür ümit kesilmiş bir alacak daha sonra ödenirse, tahsil edilip üzerinden yıl geçtikten sonra sadece o yılın zekâtı verilir; geçmiş yıllar için zekât gerekmez.