Menü

İlim için sağlığı ihmal etmek, sağlığa zarar verecek kadar az uyumak caiz mi?

37 görüntülemeAhlak ve Sosyal İlişkiler
0 Yorum

İlim için sağlığı ihmal etmek, sağlığa zarar verecek kadar az uyumak caiz mi?

İlim öğrenmek için sağlığa zarar verecek kadar az uyumak caiz olur mu ve bunu bir müessesenin müntesiplerinden talep etmesi caiz olur mu?

İsmail Hakkı Yelkenci cevap verdi

URL Kopyala
0

İslam, ilim öğrenmeyi (talep etmeyi) en yüce ibadetlerden biri olarak kabul eder. Tarihte gecesini gündüzüne katarak çalışan, uykusundan fedakarlık eden çok sayıda İslam alimi (İmam Ebu Hanife, İmam Nevevî gibi) olmuştur. ​Ancak bir müminin ilim yolundaki bireysel bu fedakarlığı ile bir müessesenin bunu bir zorunluluk olarak talep etmesi fıkhen ve ahlaken tamamen farklı iki zeminde değerlendirilir. ​Kişinin kendi rızasıyla, vücut dengesini aşırı bozmayacak şekilde uykusundan fedakarlık etmesi caiz, hatta övülen bir davranıştır. Ancak bunun sınırı “sağlığa kalıcı/ciddi zarar vermemek” olarak çizilmiştir. Eğer az uyumak kişide kalıcı bir hastalığa, akıl ve beden sağlığının bariz şekilde bozulmasına, ya da yerine getirmekle mükellef olduğu diğer farzları (örneğin namazı vaktinde kılmak, aile geçimini sağlamak gibi) aksatmasına yol açıyorsa, bu derece bir uykusuzluk caiz olmaz. Çünkü “Zarar vermek de zarara zararla karşılık vermek de yoktur” (Lâ zararâ velâ dırâr) genel fıkıh kuralıdır.

Keza bir kurumun veya idarecinin, yönetimi altındaki insanlardan sağlığa zarar verecek derecede bir uykusuzluğu kural olarak talep etmesi de fıkhen caiz değildir. ​Bu durum İslam hukukundaki idare etme ve sorumluluk (velayet) ilkelerine aykırıdır. ​”İdarecinin tebaası üzerindeki tasarrufu maslahata (kamu yararına ve onların iyiliğine) bağlıdır. (Mecelle kaidesi). Bir eğitim kurumunun, yurt müdürünün veya hocanın görevi, sorumluluğu altındaki talebelerin hem ilmi hem de bedeni/ruhi gelişimini korumaktır. Onları hastalanma riskine atacak ağır şartlar dayatmak velayet yetkisini kötüye kullanmaktır. Dinimiz Allah katında bile insana taşıyamayacağı yükü yüklemezken (Bakara, 286), beşeri bir kurumun insan biyolojisine aykırı, sağlığı tehdit eden bir sistemi zorunlu kılması meşru görülemez. Tarihteki alimlerin az uyuması kurumsal bir zorunlulukla değil, tamamen şahsi bir aşk, iştiyak ve bünye meselesiyle olmuştur. Her insanın uyku ihtiyacı ve eşiği farklıdır. Kurumlar kuralları koyarken ortalama bünyeleri esas almalıdır.

İsmail Hakkı Yelkenci cevap verdi
0
Cevap yaz..