Otomatlara atılan ambalaj atıkları karşılığında banka hesabına para aktarılması işlemi caiz midir?
Otomatlara atılan ambalaj atıkları karşılığında banka hesabına para aktarılması işlemi caiz midir?
Yiyip içtiğimiz şeylerin amblaj ve şişesinden dönüşüm makinesi aracılığıyla geri dönüşüm ücreti almak caiz midir? Uygulamayı telefonunuza indirip attığımız şişe ve ambalajların parasının banka hesabına aktarılması caiz midir? Ölçü olmadan ambalaj başına 25 kuruş vermektedir.
URL Kopyala
Bu uygulama, Türkiye genelinde aşamalı olarak hayata geçirilen Depozito İade Sistemi (DİS) veya benzeri yerel geri dönüşüm projeleridir. Bu otomatlar ve telefon uygulamaları aracılığıyla ambalaj atıklarının geri kazandırılması karşılığında banka hesabına para aktarılması İslam fıkhına göre caiz görülmektedir. İçtiğiniz içeceğin şişesi veya ambalajı sizin mülkünüzdür. Siz bu atığı (ambalajı), onu geri dönüştürmek isteyen kuruma veya devlete ait otomata teslim ederek satmış olursunuz. İslam fıkhında bir akdin geçerli olması için malın ve bedenin belirli olması gerekir. Burada satılan mal (boş ambalaj) ve karşılığında alınan bedel (adet başına 25 kuruş) bellidir. Toplanarak iade edilen atıklarla ilgili de; fıkıhta Cuâle, belirli bir işin yapılması karşılığında bir ücret vaat edilmesidir (Örn: “Kayıp eşyamı bulana şu kadar ödül vereceğim”). Devlet veya ilgili kurum, “Çevreyi korumak ve geri dönüşümü sağlamak adına atık ambalajı getirene adet başına 25 kuruş ücret vereceğim” diyerek bir taahhütte bulunmaktadır. Metruk (sahipleri tarafından mülklerinden çıkarmak üzere terk edilmiş) ambalajları teslim etmekle ücret hak etmek fıkhen meşru sayılır.
Ayrıca “Ölçü olmadan ambalaj başına 25 kuruş verilmesi” durumu fıkhî açıdan bir belirsizlik (cehalet) veya kumar/garar unsuru taşımaz. Burada ambalajın gramajına, mililitresine bakılmaksızın “adet” üzerinden bir fiyatlama yapılması “Örfi Malumiyet” (ticari örfte herkesçe bilinen ve kabul edilen ölçü) kapsamında sayılır. Fıkıhta adetle satılan şeylere adediyyât denir. Otomatın her ambalaja standart 25 kuruş vermesi tarafların rızasına dayalıdır ve ortada bir aldatma (gabn) yoktur. Uygulama üzerinden biriken paranın banka hesabınıza aktarılması, fıkıhtaki Havale ve Kabz (malı/bedeli teslim alma) kurallarına uygundur. Burada faizli bir işlem veya meşru olmayan bir menfaat aktarımı söz konusu olmadığı taktirde; sadece hak ettiğiniz emeğin/malın bedeli size transfer edilmiş olmaktadır. İslam hukuku, toplumun yararına olan ve dine aykırı yönü bulunmayan uygulamaları Maslahat ilkesi gereği teşvik eder. Çevrenin korunması, israfın önlenmesi ve atıkların ekonomiye kazandırılması İslam’ın mülkiyet ve çevre ahlakına uyum sağlar.

