Menü

Mobil şubeyle telefondan hesaptaki parayı başka para birimine çevirmek caiz mi?

62 görüntülemeBankacılık
0 Yorum

Mobil şubeyle telefondan hesaptaki parayı başka para birimine çevirmek caiz mi?

Wise işleminde olduğu gibi kişinin hesabındaki parayı bankaya gitmeden yani fiziki birliktelik olmadan mobil şube üzerinden farklı para birimine çevirmesi caiz midir?

İsmail Hakkı Yelkenci cevap verdi

URL Kopyala
0

İslam fıkhında döviz alım satımı “sarf akdi” olarak adlandırılır ve bu işlemin geçerli olabilmesi için belirli şartların yerine getirilmesi gerekir. Mobil bankacılık veya Wise gibi uygulamalar üzerinden yapılan işlemlerde karşılaşılan temel bir takım fıkhi sakıncalar söz konusudur. Sarf akdinde, değiştirilen her iki para biriminin de işlem anında karşılıklı olarak teslim alınması şarttır. Klasik fıkıh anlayışında bu, fiziki bir birlikteliği gerektirir. Bazı günümüz fıkıh kurulları, dijital hesaplardaki işlemleri “hükmî kabz” (hukuki teslim alma) olarak kabul etse de, ekser alimler paranın fiziki olarak taralarca elden teslim alınmamış olması hasebiyle bu işlemi caiz bulmazlar. Ayrıca İslam hukukuna göre farklı cins paralar birbiriyle değiştirilirken işlemin peşin yapılması zorunludur. Eğer mobil uygulama üzerinden yapılan işlemde, paranın bir birimden diğerine geçmesi teknik nedenlerle (örneğin hafta sonu tatili, valör uygulaması veya aracı kurumun işlem süresi) gecikiyorsa, bu durum “nesie ribası” (vade sebebiyle oluşan faiz şüphesi) kapsamına girer. Paranın hesaba geçmesi için gereken süre “meclis birliği” ilkesine aykırı bir kopukluk olarak değerlendirilir.

Wise gibi platformlar bazen parayı gerçekten o an piyasadan takas etmek yerine, kendi havuzlarındaki bakiyeleri eşleştirerek işlem yaparlar. Eğer sistem parayı hemen dönüştürmüyor, sadece bir “söz verme” veya “borç kaydı” oluşturup gerçek işlemi daha sonra gerçekleştiriyorsa, bu durum “olmayan malın satışı” veya “vade faizi içeren bir borç ilişkisi” riskini doğurur. Keza internet üzerinden yapılan işlemlerde kopmalar, gecikmeler veya sistem hataları nedeniyle anlık kurların değişmesi bazen taraflardan birinin haksız kazanç sağlamasına veya diğerinin zarara uğramasına neden olabilir. Fıkıhta “garar” denilen bu belirsizlik unsuru, akdin sıhhatine zarar veren bir diğer etkendir. ​Özetle, dijital ortamdaki bu işlemleri caiz görenler; işlemin o anki güncel kur üzerinden kesinleşmesi, her iki bedelin de tarafların hesaplarına (hükmen dahi olsa) anında yansıyıp tasarruf edilebilir hale gelmesi ve arada herhangi bir vade farkı oluşmaması şartlarını koşarlar. Bu şartların teknik olarak tam sağlanamadığı durumlar ise, fıkhen sakıncalı olarak kabul edilir.

İsmail Hakkı Yelkenci tarafından yayınlandı
0
Cevap yaz..