Bir ülkenin firmasına ait ürettiğim bir markayı, başka ülkeye o marka ile satış yapmam caiz mi?
Bir ülkenin firmasına ait ürettiğim bir markayı, başka ülkeye o marka ile satış yapmam caiz mi?
Bazen yurtdışında bir markaya üretim yapıyoruz, aynı markayı başka ülkede üretip satmam caiz midir?
URL Kopyala
İslam hukukunda kazancın helalliği için temel kural, “aldatma olmaması” ve “sözleşmeye bağlılık” prensipleridir. Eğer bu marka sahibiyle aranızda “Bu marka sadece bana özeldir, başka birine bu isimle üretim yapamazsın” şeklinde yazılı veya sözlü bir anlaşma varsa, bu markayı başkasına satmanız ahde vefa ilkesine aykırıdır. Kur’an-ı Kerim’deki “Ey iman edenler! Sözleşmelerinizi yerine getirin” (Mâide, 1) emri gereği, verilen sözün tutulmaması caiz olmaz. Marka, günümüz hukukunda ve güncel İslam fıkhında bir “hak” (mal) olarak kabul edilir. Markanın tescili veya kullanımı o kişiye aitse, o ismi izinsiz kullanmak başkasının hakkına tecavüz sayılır. Marka sahibinin pazarında olmasanız bile, onun ismini ve imajını kullanarak bir başkasına mal satmak, o markanın itibarından (veya emeğinden) haksız bir yararlanma olarak görülür. Ayrıca eğer müşterilere bu malı sanki o markanın resmi bayisiymişsiniz veya o markanın küresel bir ürünüymüş gibi pazarlıyorsanız, burada bir aldatma söz konusu olur. İslam ticaret hukukunda aldatma içeren her türlü işlem yasaklanmıştır. Eğer marka sahibi durumun farkındaysa ve “Benim pazarıma girmemek kaydıyla istediğin yere satabilirsin” gibi bir izin verdiyse veya sektördeki ticari örf buna müsaade ediyorsa (fason üretimde bazen üreticiye belli esneklikler tanınabilir), bu durumda kazancınız helal olur. Özetle, eğer marka sahibiyle bir münhasırlık (özel üretim) anlaşmanız yoksa, marka ismini kullanmanız marka sahibine maddi veya manevi bir zarar vermiyorsa, satın alan kişilere ürünün menşei konusunda yalan söylenmiyorsa ve marka sahibi bu duruma zımnen de olsa razıysa, bu ticaret caiz görülebilir. Ancak marka sahibi bu durumdan haberdar olduğunda buna razı olmayacaksa ve ismi izinsiz kullanıyorsanız, bu durum “başkasına ait bir hak üzerinden haksız kazanç sağlama” riskini taşır. Dolayısıyla en sağlıklı yol, marka sahibiyle bu durumu şeffaf bir şekilde netleştirmektir.

