Sokakta bağırarak satış yapmak caiz midir?
Sokakta bağırarak satış yapmak caiz midir?
Mahallede bağırarak satış yapmak caiz mi?
URL Kopyala
Sokakta bağırarak satış yapmak (seyyar satıcılık) ilke olarak caizdir; ancak bağırışın şekli, zamanı ve çevreye verdiği rahatsızlığın boyutuna göre caiz olmaktan çıkabilir veya mekruh hale gelebilir. Bir kimsenin nasibini aramak ve malını satmak amacıyla sesini duyurması özü itibarıyla helal bir ticaret yöntemidir. Ancak İslam ticaret hukukunda ve genel İslam ahlakında “Zarar vermek ve zarara zararla karşılık vermek yoktur” (La darara vela dirar) temel kuraldır. Satış yaparken izlenen yöntem başkalarına eziyete dönüşmemelidir. Sabahın çok erken saatlerinde (insanların veya bebeklerin uyuduğu vakitlerde), gecenin geç saatlerinde veya dinlenme zamanlarında yüksek sesle bağırmak insanları rahatsız eder ve kul hakkına girer. Hastane yakınlarında, konut aralarında gürültü boyutuna varan ve hastaları, bebekleri irkilten/rahatsız eden bağırışlar gürültü kirliliğidir ve caiz görülmez. Satış yaparken insanları irkiltecek derece bağırıp çağırmak, asılsız ve abartılı ifadeler kullanmak veya yemin ederek mal satmaya çalışmak dinen menedilmiştir. Kur’an-ı Kerim’de “Yürüyüşünde ölçülü ol, sesini de yükseltme…” (Lokmân, 31/19) buyrularak ses tonunda ölçülü olunması emredilmiştir. Belediye mevzuatına, zabıta kurallarına veya mahalle içi ses seviyesi sınırlarına aykırı hareket etmek kamu düzenini ihlal ettiği için dinen de doğru değildir. Ses, insanlara ürküntü ve rahatsızlık vermeyecek, sadece malın geldiğini haber verecek normal bir seviyede tutulmalıdır. Günün makul saatlerinde (ne çok erken ne çok geç) satış yapılmalıdır. İnsanların yoğun yaşadığı veya hastaların bulunduğu alanlarda sürekli aynı noktada durup yüksek sesle bağırmak yerine hareket halinde veya sesi fazla yükseltmeden satış yapılmalıdır. Özetle; sadece ürününü duyurmak amacıyla makul bir tonda ve insanları rahatsız etmeyecek saatlerde bağırmak caizdir. Fakat kulak tırmalayıcı bir tonda, vakitsizce, hastaları/bebekleri rahatsız ederek ve kamu kurallarını hiçe sayarak bağırmak kul hakkı ihlali oluşturacağı için dinen caiz değildir.

