Şafilere göre rükün olan bazı cuma şartları yerine gelmeden kılınan cuma sahih midir?
Şafilere göre rükün olan bazı cuma şartları yerine gelmeden kılınan cuma sahih midir?
Ben Endonezyalıyım ve uzun zamandır Türkiye’de yaşıyorum. Burada kıldığımız cuma namazlarının sahih olup olmadığı konusunda tereddüt yaşıyorum. Çünkü burada imamlar bazen Şâfiî mezhebine göre hutbenin rükün ve şartlarına uygun şekilde hutbe okumuyorlar. Şâfiî mezhebine göre bildiğimiz kadarıyla hutbenin rükünleri; Peygamber Efendimiz’e salavat getirmek, Allah’a hamd etmek (elhamdülillah demek), takvâ vasiyetinde bulunmak, Kur’an-ı Kerîm’den bir âyet-i tam olarak okumak ve takvâya yönelik nasihat vermektir, Müslümanlar için dua etmek bu rükünlerin Arapça olarak yerine getirilmesi gerekir.
Bu durumda, eğer imam hutbeyi Şâfiî mezhebinin şartlarına uygun şekilde okumuyorsa, cuma namazından sonra ihtiyaten öğle namazını yeniden kılmam gerekir mi?
Ayrıca bu soru, eğitim amacıyla Türkiye’de bulunan yalnızca beni değil, aynı zamanda Güneydoğu Asya’nın farklı ülkelerinden gelip burada öğrenim gören birçok arkadaşımızı da ilgilendirmektedir Cevabınız için şimdiden çok teşekkür ederim.
Eğer kullandığım ifadelerde kaba veya uygunsuz bir şey olduysa özür dilerim. Ancak biz gerçekten Türkiye’de Cuma namazının nasıl kılındığını, şartlarını ve rükünlerini bilmiyoruz
URL Kopyala
Klasik dönem fıkıh alimlerinin (başta İmam Şâfiî ve Hanefî fakihlerinin çoğunluğu) üzerinde durduğu en önemli sıhhat şartlarından biri, bir beldede veya şehirde Cuma namazının sadece tek bir camide (Cami-i Kebîr / Cuma Camii) kılınması esasıdır. Cuma namazının temel hikmeti, o şehirdeki Müslümanların tek bir merkezde toplanıp birlik ve beraberliklerini göstermeleridir. Günümüz metropollerinde ve büyük şehirlerinde ihtiyaca binaen yüzlerce, hatta binlerce farklı camide Cuma kılınmaktadır. Büyük şehirlerde birden fazla yerde Cuma kılınmasını (ta’addüd-i cuma) mutlak manada caiz görmeyen alimlere göre; aynı şehirde saat olarak ilk kılınan Cuma geçerli sayılmakta, diğer camilerdeki Cuma namazlarının geçerliliği ise şüpheli hale gelmektedir. Hangi caminin ilk kıldığı bilinemeyeceği için, tüm cemaate ihtiyaten o günün öğle namazını (Zuhr-i Âhir) kılmaları tavsiye edilmiştir.
Sadece hutbe veya şehirde birden fazla Cuma kılınması değil; Hanefî mezhebinin kendisine has diğer Cuma şartlarında doğabilecek aksaklıklar nedeniyle de Hanefî alimleri Zuhr-i Âhir’i müstahsen/ihtiyatlı görmüşlerdir: a) Cuma kılınan yerin fıkhen “şehir/köy” tanımına uyup uymadığı konusundaki tartışmalar. b) Namaz kılınan mekanın herkese açık olması ve kamu otoritesinin (devletin/müftülüğün) Cuma kıldırma izninin varlığı konusundaki usul şartları. c) Cuma namazını kıldıran kişinin bu konuda resmi yetkisinin bulunması şartı.
Şehirde birden fazla camide kılınması (Ta’addüd-i Cuma), hutbenin rükün, dil ve eda şartları, mekan ve yetki şartları gibi sebeplerle kılınan Cuma namazının sıhhatine (geçerliliğine) bir halel gelmiş olma ihtimaline karşı; hem Hanefî hem Şâfiî fakihleri, fersa fersa süregelen bir gelenek olarak Cuma’nın son sünnetinden sonra 4 rekat Zuhr-i Âhir kılınmasını “O günkü Öğle namazı borcunu kesin olarak zimmetten düşüren fıkhi bir sigorta” olarak görmüş ve cemaate tavsiye etmişlerdir. Özetle; Zuhr-i Âhir, Cuma namazının varlık şartlarındaki aşırı hassasiyet nedeniyle, hem Hanefîlerin hem de Şâfiîlerin ortaklaşa benimsediği evrensel bir “ihtiyat ve ibadeti garantiye alma” uygulamasıdır.
Sonuç olarak; Türkiye’deki imamlar Hanefî fıkhına göre geçerli bir hutbe okumaktadır. Zaruri durumlarda mezhep taklidinin caiz görülmesine binaen bu durum cuma namazının sıhhatine zarar vermeyecektir. Bununla birlikte Şâfiî fıkhındaki rükün ve dil hassasiyetinden dolayı zihninde şüphe kalan kardeşlerimiz, Cuma namazını eda ettikten sonra kenara çekilip ihtiyaten 4 rekat vaktin öğle namazı (Zuhr-i Âhir) kılabilirler. Bu uygulama hem Şâfiî fıkhının ihtiyat ilkesine uygundur hem de zihninizi ve kalbinizi rahatlatacaktır.
